Bài 11: Xây dựng hàm trong php

Bài 11:  Xây dựng hàm trong php

Hàm là một chương trình thực hiện một tác vụ cụ thể, chúng thực chất là những đoạn chương trình nhỏ giúp giải quyết một vấn đề lớn. Hàm là một phương pháp lập trình hướng thủ tục trong ngôn ngữ PHP và các ngôn ngữ bậc cao khác, hiểu được nó các bạn mới có thể tiếp tục học những kiến thức như lập trình đối tượng, vì thế tôi hy vọng các bạn cố nắm vững nó nhé.

Trong bài này chúng ta sẽ tìm hiểu các nội dung sau:

  • Cách sử dụng hàm (xem thêm tại biến truyền vào là không giới hạn, như ví dụ trên thì chỉ có 1 biến truyền vào là $number, nhưng thực tế bạn có thể truyền nhiều biến vào bằng cách mỗi biến cách nhau bởi dấu phẩy.Ví dụ:
    function tinhtong($a, $b)
    {
        return $a + $b;
    }

    Hàm này sẽ tính tổng của 2 biến truyền vào, các biến cách nhau bởi dấu phẩy. Như vậy trong chương trình chính mình sẽ làm như sau:

    $so1 = 12;
    $so2 = 13;
     
    echo tinhtong($so1, $so2);
     
    function tinhtong($a, $b)
    {
        return $a + $b;
    }

    Tôi cố ý đặt tên là $so1$so2 để nó không trùng với tên biến trong hàm tính tổng, mục đích là để các bạn không hiểu nhầm rằng các biến truyền vào hàm phải cùng tên với các biến ở chương trình chính.

    Gán giá trị mặc định cho biến truyền vào

    Nếu một hàm trong php bạn khai báo có 2 biến truyền vào mà lúc sử dụng bạn chỉ truyền có 1 biến vào thì hệ thống sẽ báo lỗi ngay. Trong thực tế bạn muốn có những hàm không ràng buộc phải bắt buộc truyền đủ biến vào, vì thế nó cũng cấp cho chúng ta một chức năng là truyền giá trị mặc định cho biến trong các hàm, mời các bạn tham khảo ví dụ sau:

    $so1 = 12;
    $so2 = 13;
     
    // chỉ truyền 2 đối số vào
    echo tinhtong($so1, $so2);
     
    // $c có một giá trị mặc định
    // hàm này tính tổng của 3 số
    function tinhtong($a, $b, $c = false)
    {
        $tong = $a + b;
        if ($c != false){ // nếu $c được truyền vào (vì false là giá trị mặc định)
            $tong = $tong + $c; // thì thực hiện cộng thêm $c
        }
        return $tong;
    }

    Bạn thấy hàm tính tổng có 3 đối số truyền vào, trong đó có một đối số $c mình gán = false, đây chính la giá trị mặc định của đối số truyền vào $c. Hàm tinhtong có nhiệm vụ tính tổng cả 3 số, nếu $c không truyền vào thì chỉ tính tổng của 2 số thôi

    Tham số thực và tham số hình thức

    Các biến ta định nghĩa trong hàm gọi là tham số hình thức, còn biến mà ta truyền vào ở chương trình chính gọi là tham số thực.

    // Chuong trinh chinh
    $so = 12;
    $flag = kiem_tra_so_nguyen_to($so);
     
    // ham kiem tra so nguyen to
    function kiem_tra_so_nguyen_to($number)
    {
      // code
    }

    Tham số $number trong hàm kiem_tra_so_nguyen_to gọi là tham số hình thức, biến $so trong chương trình chính gọi là tham số thực.

    Biến toàn cục và biến cục bộ

    Định nghĩa này không có gì lạ đối với các ngôn ngữ như c, c++, đối với PHP thì cách dùng nó hơi khác so với các ngôn ngữ này. Biến toàn cục chính là các biến ta khai báo ở chương trình chính, còn biến cục bộ là biến ta khai báo ở các hàm.

    Ví dụ:

    // Biến toàn cục
    $bien_toan_cuc = 12;
     
    function kiem_tra()
    {
        // Biến cục bộ
        $bien_cuc_bo = 13;
     
        // Lấy biến toàn cục
        global $bien_toan_cuc;
     
        // Lấy số dư biến cục bộ chia cho biến toàn cục và
        // kiểm trả về true nếu số dư = 0, ngược lại trả về false
        if ($bien_cuc_bo % $bien_toan_cuc){
            return true;
        }
        else{
            return false;
        }
    }

    Nhìn các ghi chú các bạn cũng hiểu rồi đúng không nào. Trong php để lấy giá trị biến toàn cục ta dùng lệnh global $tenbien để lấy. Trong các Framwork thì điều này ít sử dụng nhưng với các CMS như WordPress thì rất hay sử dụng lệnh này để gọi biến toàn cục.

    Biến tĩnh

    Biến tĩnh là các biến cố định bên trong các hàm, không giống như các biến toàn cục chúng không được biết đến bên ngoài hàm tức là chỉ biết đến bên trong hàm nhưng giá trị của chúng sẽ lưu lại sau mỗi lần gọi hàm. Để khai báo là một biến tĩnh ta dùng từ khóa static $tenbien;.

    Ví dụ:

    // ham kiem tra
    function kiem_tra()
    {
        // bien tinh
        static $a = 0;
        $a++;
        echo $a;
    }
     
    kiem_tra();
    kiem_tra();

    Chạy đoạn code này màn hình sẽ xuất hiện giá trị 1 và 2 bởi vì lần gọi hàm thứ nhất biến $a được tăng lên 1 và xuất ra màn hình 1. Vì $a là biến tĩnh nên nó được lưu lại trong vùng nhớ. Qua lần gọi hàm thứ 2 biến $a được tăng lên 1 nữa là 2 nên xuất ra màn hình là 2, và đương nhiên giá trị 2 được lưu lại trong vùng nhớ cho các lần gọi tiếp theo.

    3. Các cách gọi hàm trong PHP

    Chúng ta có hai cách gọi hàm thông dụng.

    Truyền bằng giá trị:

    Mặc định tất cả các đối số truyền vào hàm đều là truyền bằng giá trị. Điều này có nghĩa là khi các đối số được truyền đến hàm được gọi, giá trị được truyền thông qua các biến tạm (tham số hình thức). mọi thao tác chỉ thực hiện trên biến tạm này nên nó không hề tác động đến biến chính của mình. Điều này có nghĩa là nếu truyền bằng giá trị thì trong hàm nếu ta tác động đến giá trị biến truyền vào thì sau khi thoát khỏi hàm giá trị đó không thay đổi.

    Ví dụ:

    // Biến
    $a = 1;
     
    // Hàm tăng giá trị tham số truyền vào lên 1
    function tang_len_1($a)
    {
        return $a + 1;
    }
     
    // Xuất giá trị trả về của hàm
    echo tang_len_1($a);
     
    // Xuất giá trị của biến
    echo $a;

    Kết quả xuất ra màn hình sẽ là 2 và 1. Như thế biến $a vẫn giữ nguyên giá trị bằng 1 sau khi hàm kết thúc. Còn trong hàm thì biến $a có giá trị là 2.

    Truyền bằng tham chiếu:

    Khi các đối số được truyền bằng giá trị thì giá trị của các đối số của hàm đang gọi không bị thay đổi. Tuy nhiên đôi khi bạn muốn những giá trị đó thay đổi theo thì lúc này bạn phải truyền biến vào hàm dạng tham chiếu.

    Ví dụ:

    // Biến
     $a = 1;
     
    // Hàm tăng giá trị tham số truyền vào lên 1
     function tang_len_1(&$a)
     {
        $a = $a + 1;
         return $a; 
     }
     
    // Xuất giá trị trả về của hàm
     echo tang_len_1($a);
     
    // Xuất giá trị của biến
     echo $a;

    Kết quả xuất ra màn hình là 2 và 2. như vậy biến $a đã bị thay đổi.

    Sự khác biệt ở đoạn code này so với đoạn code trên là biến $a ở hàm tang_len_1 có dấu &, đây chính là cú pháp trong PHP báo cho trình biên dịch biết đó là một biến ở dạng tham chiếu.

    4. Các quy tắc và phạm vi của hàm

    Một hàm có thể gọi tới một hàm, tức là trong phần thân của hàm A có thể gọi đến hàm B, và trong thân hàm B có thể gọi đến hàm C. Đây chính là hàm gọi hàm.

    Ví dụ:

    // Danh sách các hàm
    function A()
    {
        B();
    }
     
    function B()
    {
        C();
    }
     
    function C()
    {
        echo 'C';
    }
     
    // Chương trình chính gọi đến hàm A
    A(); // Kết quả xuất ra màn hình là 'C'

    Bạn có thấy sự thú vị không. tôi thì thấy hơi bị căng vì phải suy nghĩ từng dòng code thế này :D. Bạn cứ chạy code theo quy tắc từ trên xuống và từ trái qua phải, febug từng dòng là sẽ ra được kêt quả. Nếu bạn làm quen thì sau này bạn sẽ quản lý được code của mình đó.

    Thường thì người ta viết các hàm vào một file php riêng, và chương trình chính vào một file PHP riêng, và trong chương trình chính muốn sử dụng hàm nào thì gọi hàm đó vào. Vấn đề này tôi sẽ nói đến trong một bài khác nhé.

    5. Lời kết

    Trong bài học này các bạn đã được thao tác với Hàm trong php, một định nghĩa trong lập trình cấu trúc và cũng là một bước ngoặc để các bạn có thể học sang lập trình hướng đối tượng, vì thế hãy nắm vững nó trước khi qua các bài sau nhé. Bài tiếp theo chúng ta sẽ tìm hiểu  giải thuật đệ quy trong php.

Share This Post

Post Comment